reklam-4-reklam-33-unsal-branda-copy.jpg
İran doğalgazının kesilmesi ve Türkiye’nin enerjideki dışa bağımlılığı
Adil Can Kavcar Adil Can Kavcar
23.01.2022 01:14
İran Petrol Bakanlığı’na bağlı İran Milli Gaz Şirketi (NIGC), Türkiye’ye olan doğalgaz akışını 2 gün önce boru hattının Türkiye tarafında meydana gelen teknik arızayı öne sürerek kesti.

 Kesintinin arızanın durumuna bağlı olarak 10 gün devam edebileceği söylendi. Ancak neyse ki gaz akışı dün itibari ile tekrar sağlandı.

Fakat özellikle kış ayının çetin geçtiği bugünlerde İran’dan gelen gazın kesilmesi her ne kadar geçici ve teknik nedenlerden kaynaklı olsa bile bir kez daha ülkemizin enerji konusunda ne kadar dışa bağımlı olduğunu gözler önüne serdi. 

Böylesine geçici bir kesintide bile Türkiye’de oluşan panik halinin nedenlerini daha detaylı biçimde incelememiz gerekir. 

Öncelikle Türkiye’nin gelişmekte olan bir ülke olduğu, sanayi ve konutlarda üretim ve ısıl konfor bakımından özellikle son 20 senede doğalgaza her zaman olduğundan daha fazla ihtiyaç duyduğu unutulmamalıdır.

 Ayrıca en basitinden büyükşehirlerde de toplu taşıma araçlarının hatırı sayılır bir kısmının doğalgazı yakıt olarak kullandığı da günümüzün gerçeğidir. 

Özellikle son 15 yıldır doğalgaz hatlarının yaygınlaşması ile 2005’de 25.7 milyar metreküp olan doğalgaz tüketimi 2021 yılında 61.6 milyar metreküp seviyesine ulaşmıştır. 

Ayrıca her yıl için bu tüketim yaklaşık olarak %20 civarında artış göstermektedir. 

Bu rakamın büyüklüğü şu şekilde somut olarak ölçülebilir;

2 yıl önce Karadeniz – Sakarya gaz sahasında Tuna-1 kuyusunda bulunan dogalgazın toplam hacmi 320 milyar metreküpdür.

 Bu gaz ortalama 2025 yılında kullanıma uygun hale gelecektir.

 Ayrıca TPAO’ya göre kullanıma girinceye kadar gazın çıkarılması için harcanacak paranın yaklaşık olarak 4,5 – 5 milyar dolar olacağı öngörülmektedir. 

Uluslararası arenada ortalama 250 dolar / 1000 metreküplük bir dogalgaz fiyatı olduğu düşünüldüğünde; çıkarılacak olan doğalgazın 20 milyar metreküpü çıkarım maliyetini ancak karşılayacaktır.

2025’de ise Türkiye’nin yıllık yaklaşık 128 milyar metreküp doğalgaz kullanımı olacağından, kalan 300 milyar metreküp Türkiye’nin sadece 2,3 yıllık doğalgazını karşılamasına yeterli olacaktır.

Türkiye’nin hali hazırda kullandığı doğalgazın %99’u ithal edilmektedir. 

2020 yılında ithal edilen doğalgazın %33’ü Rusya’dan Batı ve Mavi Akım boru hatları ile, %24’ü Azerbaycan’dan Bakü-Ceyhan-Tiflis boru hattı ile, %11’i İran’dan Doğu Anadolu Doğalgaz ana iletim hattı ile gelmektedir.

 Kalan doğalgaz ihtiyacı ise spot LNG (Sıvı doğalgaz) olarak karşılanmaktadır.

Ayrıca Aralık 2021 itibari ile de Rusya ile yapılan 4 doğalgaz anlaşmasından birisi olan 4 milyar metreküp doğalgaz alımının süresi dolması ve Rusya’nın buna istinaden gazı kesmesi Türkiye’yi ciddi bir enerji arayışının içine itmiştir. 

Tüm bunlar göz önüne alındığında, doğalgaz ihtiyacının %10’unu İran’dan karşılayan bir ülke için oradan gelen gazın hangi nedenden olursa olsun kısa bir süreliğine kesilmesi bile ciddi manada sorun teşkil ettiği açıktır. 

Kaldı ki bu kesinti hemen 1 günde etkisini sanayide göstermiştir. İlk önce doğalgazın önemli girdilerden birisi olduğu kuruluşlar için kesinti boyunca günlük kullandıkları gazın %40’ına kısıtlama gelmiştir.

Sonrasında ise yine gaz girişinin azalması ile elektrik üretimide azalmıştır. 

Bu sebeple Türkiye genelindeki Organize Sanayi Bölgelerinin tümünde elektrik kullanımına 24 Ocak Pazartesi saat 00:00 itibari ile kısıtlama ve kesintiler gelecektir. 

Ayrıca bu kısıtlama ve kesintilere uyulmaması halinde sistem yüklenmesine paralel olarak bu defa TEİAŞ tarafından anlık gelişen plansız ve tüm müşterileri etkileyecek kesintiler olacağı bilgisi de verilmiştir.

Yani kısa vadede teknik nedenle İran’ın 2 gün boyunca gaz akışını kesmesi dahi bu gibi sorunlar meydana getirmiştir.

Özetle Türkiye’nin her yıl artan enerji ihtiyacı artmaktadır. Bu ihtiyacını karşılamak için mevcut anlaşmalar haricinde her yıl daha fazla enerji ithal etmesi gerekmektedir. 

Kısa veya orta vadede ülke olarak eğer bu duruma alternatif kalıcı bir çözüm bulamaz isek önümüzdeki yıllarda ihtiyacın karşılanması için mecburen enerjiye daha fazla bütçe ayırmamız gerekecektir.  
 
BU YAZI HAKKINDA YAPILAN YORUMLAR
Okur yorumları, kişilerin kendi görüşleridir. Bu yorumlardan Denizli Haber Ajansı - Denizli'nin Haber Kaynağı sorumlu değildir.
Bu yazıya henüz yorum yazılmamış. YORUM YAZ
DENİZLİ HABER AJANSI FACEBOOK
Adil Can Kavcar Diğer Yazıları